Jezik je živa tvorevina koja se neprestano razvija, menja i prilagođava društvu koje ga koristi. Svedoci smo da nove reči nastaju, da neke stare nestaju, a da se gramatička pravila prilagođavaju savremenoj upotrebi jezika. Na promene u jeziku utiču društveni, kulturni i tehnološki faktori, zbog čega nijedan jezik ne ostaje isti duži vremenski period. Jedan od najdinamičnijih delova jezika jeste sleng ili žargon. Sleng predstavlja neformalni način izražavanja koji se najčešće vezuje za mlade generacije i služi kao ogledalo društvenih promena, vrednosti, kulturnih uticaja i generacijskih razlika u određenom vremenskom trenutku.
Sleng pre svega odražava potrebu mladih za identitetom i pripadanjem. Mladi ljudi, naročito adolescenti, koriste ovaj neformalni govor kako bi se razlikovali od prethodnih generacija, stvorili osećaj pripadnosti jednoj novoj grupi i izgradili sopstveni identitet. Tako kroz specifične izraze i skraćenice, sleng postaje svojevrsni „tajni kod“ koji razumeju uglavnom oni koji pripadaju istoj generaciji. Ove reči i izraze ne shvataju stariji, što dodatno produbljuje generacijski jaz, ali i jača osećaj zajedništva među pripadnicima te grupe. Na taj način, jezik služi ne samo kao sredstvo komunikacije, već i kao sredstvo društvene pripadnosti.
Sleng predstavlja odraz društvenih okolnosti i stavova mladih. Naime, u određenim vremenskim trenucima on je nastajao kao reakcija mlađe populacije na političke i ekonomske prilike, kao vid nezadovoljstva ili, čak, bunta. Na primer, u urbanim sredinama često se razvijao govor mladih koji je izražavao otpor prema autoritetu ili ironiju prema društvenim pravilima. Tako se korišćenjem žargonskih reči kao što su smarati, blejati, keva, ćale, murija, svesno odstupa od standardnog jezika i distancira od formalnih pravila i autoriteta. Zbog svega ovoga, sleng nije samo jezička pojava, već i društveni fenomen koji postaje sredstvo kritike.
Iako sleng neki smatraju znakom neznanja ili nepoštovanja, pre svega, maternjeg jezika, on ima važnu ulogu u samom razvoju jezika. Generacijske razlike u upotrebi slenga jasno pokazuju kako se društvo menja. Naime, izrazi koji su bili popularni pre samo jednu deceniju danas mogu zvučati zastarelo ili čak nerazumljivo mlađim generacijama. To govori u prilog činjenici da se jezik prilagođava novim okolnostima i ne može ostati statičan, već predstavlja dinamičnu i živu pojavu.
Razvojem tehnologije nastao je veliki broj novih izraza, najčešće preuzetih iz engleskog jezika. Izrazi poput lajkovati, šerovati, skrolovati svedoče o digitalizaciji savremenog društva i načinu na koji tehnologija oblikuje svakodnevnu komunikaciju mladih. Takođe, postoje reči koje su nastale skraćivanjem već postojećih reči. Skraćenice poput info, vrv, poz pokazuju da se jezik prilagođava brzini digitalne komunikacije, gde je važno preneti poruku što brže, uz minimalan broj znakova. Ovi kolokvijalni izrazi tako postaju simbol promene načina života i komunikacije adolescenata.
Možemo zaključiti da sleng nije samo neformalni deo jezika i prolazni trend, već i važan sociolingvistički fenomen. On odražava duh jedne generacije, kao i društvene promene, kulturne uticaje i generacijski raskorak u određenom vremenu. Razumevanjem slenga možemo bolje razumeti kako mladi ljudi danas razmišljaju, komuniciraju i doživljavaju svet oko sebe u vremenu u kome odrastaju. Ali, isto tako, on predstavlja zabavan način kako da ostanemo u kontaktu sa savremenim jezičkim trendovima.
Tekst napisala:
Jelena Mladenović
Nastavnik engleskog jezika na Univerzitetu Singidunum
